poniedziałek, 2 listopada 2020

Kwasy Omega-3

Czym są kwasy Omega-3?

Kwasy Omega-3 to tak naprawdę trzy różne kwasy tłuszczowe tj. EPA (kwas eikozapentaenowy), DHA (kwas dokozaheksaenowy) oraz ALA (alfa-linolenowy).

Wymienione kwasy tłuszczowe należą do grupy wielonienasyconych kwasów tłuszczowych.

Źródła kwasów EPA i DHA:

- tłuste morskie ryby np. makrela, śledź, łosoś

Źródła kwasu ALA:

- brukselka

- szpinak

- jarmuż

- olej rzepakowy

- olej sojowy

- olej lniany

- olej z pestek dyni

- nasiona lnu

- pestki dynu

Choć organizm jest w stanie przekształcić ALA w EPA i DHA to jednak ma to miejsce w nikłym stopniu.

Jaką funkcję pełnią kwasy Omega-3 w organizmie?

- są elementem budującym błony komórkowe w całym organizmie oraz mózgu

- zapobiegają tworzeniu się zakrzepów w naczyniach wieńcowych oraz mózgowych

- zapobiegają arytmii serca

- obniżają ciśnienie krwi

- obniżają stężenie trójglicerydów

- poprawiają przepływ krwi przez naczynia wieńcowe, pomagając więc chronić przed miażdżycą, zawałem oraz udarem mózgu

- są niezbędne do prawidłowego wzrostu młodzieży i dzieci

- DHA jest kluczowym elementem funkcjonalnym błon komórkowych w tkance nerwowej mózgu oraz lipidów siatków oka

- niezbędne do niezakłóconego transportu tłuszczy w organizmie

Najnowsze badania nad wpływem kwasów Omega-3 na ludzki organizm.

Istnieją dowody na to że mogą działać przeciwzapalnie zapobiegając przy tym szybkiej degradacji mózgu. Ponadto są badania, które sugerują iż spożywanie owoców morza i tłustych morskich ryb poprawia zdolność myślenia. Badania te jednak odnosiły się wyłącznie do kwasów Omega-3 dostarczanych z dietą, a nie tych pochodzących z suplementów. Ciekawy wniosek przyniosły ów badania dla osób obciążonych genetycznie zwiększonym ryzykiem wystąpienia choroby Alzheimera, bowiem u tych osób korzyści ze spożywania produktów morskich bogatych w kwasy Omega-3 były jeszcze większe.

Źródła kwasów Omega-3  dzielimy na morskie i roślinne. Tłuste morskie ryby dostarczają nam EPA i DHA, natomiast źródła roślinne ALA. Dotychczas żadne badania nie przyniosły jednoznacznej odpowiedzi na pytania między innymi o to, czy źródła morskie i roślinne przynoszą takie same korzyści dla ludzkiego organizmu. Nie ma też pewności co do tego jakie są optymalne ilości jakie powinniśmy dostarczyć z różnych produktów.

Wiadomo jednak że dieta bogata w kwasy Omega-3 zmniejsza ryzyko chorób serca, udaru, zapalenia stawów i depresji.

Kwasy Omega-3 pochodzące z oleju rybnego powodują obniżenie poziomu trójglicerydów, ciśnienia tętniczego oraz podwyższenie poziomu korzystnego cholesterolu LDL.  Niektóre badania wykazały również, że przy spożyciu kwasów Omega-3 na odpowiednim poziomie dochodzi do obniżenia markerów stanu zapalnego we krwi.

Wszystko zaczęło się od rzęski pierwotnej, czyli małego wyrostka który znajduje się na prawie każdej komórce ciała ssaków, w tym również ludzi. Są one swojego rodzaju łącznikiem ze światem zewnętrznym, a komórką przekazując do jej wnętrza bodźce ze świata zewnętrznego.

Tajemnicą było to, do czego ów rzęska może docelowo służyć, jednak pewne odkrycie skłoniło badaczy do dalszych analiz. Okazało się bowiem w toku pewnych badań, że ludzie obarczeni rzadką wadą rzęsek pierwotnych mają problem z opanowaniem apetytu, a w konsekwencji zaczynają cierpieć na insulinooporność.  Idąc tym tropem naukowcy z Uniwersytetu Stanford dokonali niedawno ważnego odkrycia, a mianowicie poszukując substancji  która wykrywana jest przez macierzyste komórki  tkanki tłuszczowej, odkryli że rzęski pierwotne zlokalizowane w w tych komórkach zawierają receptor kwasów Omega-3. Kiedy kwasy Omega-3 połączą się z receptorem, komórki te otrzymują sygnał do podziału. Dzięki temu powstaje więcej komórek magazynujących i jest to zdecydowanie lepsza opcja dla ludzkiego organizmu, a mianowicie magazynowanie energii w większej ilości komórek, zamiast dużej ilości tłuszczu w małej ilości komórek. Proces gromadzenia energii w mniejszej ilości komórek tłuszczowych powiązany jest bowiem nie tylko z insulinoopornością, ale także cukrzycą i stanami zapalnymi.

Wyniki najnowszych badań nad kwasami Omega-3 (n-3) wskazują, że mogą one grać dużą rolę w leczeniu chorób autoimmunologicznych  takich jak reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń oraz takich schorzeń jak nieswoiste zapalenie jelit.

Prowadzono również obszerne analizy wpływu kwasów Omega-3 na leczenie zaburzeń nastroju, w których wykazano ich korzystny wpływ na przebieg leczenia, zwłaszcza u osób z nadwagą.  Oczywiście nie rezygnowano z konwencjonalnego leczenia farmakologicznego, a jedynie wspomagano je suplementacją n-3 oraz wzbogaceniem diety o tłuste ryby morskie. W tych badaniach wykazano również, iż największy wpływ na modelowanie nastroju ma kwas EPA. Badania prowadzono również na innych pacjentach dotkniętych zaburzeniami psychicznymi i jedyną grupą co do której badacze zalecali zachowanie ostrożności w suplementacji kwasów n-3 była grupa pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową, ponieważ choć w okresie depresji mogły być one pomocne to jednak mogły prowadzić do epizodu manii.

Są również dostępne badania które sugerują, że to właśnie kwasy Omega-3 mogą mieć niebagatelny wpływ na hamowanie procesu nowotworzenia.

Nadmiar kwasów Omega-3  może być jednak niekorzystny i w skrajnych przypadkach prowadzić do skazy krwotocznej czy też zniszczeń w tkankach. Jednak są to skrajne przypadki. 

Czy trzeba suplementować kwasy Omega-3?

Naukowcy są zdania, że w przypadku osób zdrowych nawet dieta wegetariańska i wegańska nie wymusza suplementacji. Ważne jednak by z troską dobierać produkty spożywcze w naszej diecie, starając się dwa razy w tygodniu jadać tłuste morskie ryby, a w przypadku wegan i wegetarian dbać o codzienne uwzględnienie w jadłospisie produktów bogatych w ALA.

Artykuł ten nie może zastąpić porady lekarskiej lub dietetycznej, a jego jedynym zadaniem jest poszerzanie wiedzy na temat prawidłowego odżywiania.

 Materiały:

https://stanfordmag.org/contents/why-omega-3s-are-good-for-you

http://yadda.icm.edu.pl/yadda/element/bwmeta1.element.bwnjournal-article-ksv67p179kz

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3223874/

https://www.health.harvard.edu/staying-healthy/do-omega-3s-protect-your-thinking-skills

https://med.stanford.edu/news/all-news/2019/11/omega-3-fatty-acids-health-benefit-linked-to-stem-cell-control.html

https://www.hsph.harvard.edu/nutritionsource/2007/06/19/ask-the-expert-omega-3-fatty-acids/

https://www.health.harvard.edu/blog/omega-3-fatty-acids-for-mood-disorders-2018080314414

Helena Ciborowska, Anna Rudnicka - Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka. Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2007

Brak komentarzy:

Publikowanie komentarza